Кант диабети бар улгайган адамдарда диабеттик таман синдрому бар жана жок учурда микроциркуляциянын жана кычкылдануучу метаболизмдин көрсөткүчтөрүн лазердик допплердик флоуметрия жана лазердик флуоресценттик спектроскопия ыкмалары менен салыштырма т
Аннотация
Лазердик допплердик флоуметрия менен лазердик флуоресценттик спектроскопияны комплекстүү колдонуу заманбап клиникалык диагностиканын актуалдуу багыттарынын бири болуп саналат. Бул ыкмалар кант диабети менен ооругандарда ткандардын перфузиясынын деңгээлин сандык баалоого гана эмес, микроциркуляциянын жөнгө салынуу механизмдерин талдоого да мүмкүндүк берет, бул өзгөчө диабеттик таман синдрому жана өнөкөт ишемиясы бар бейтаптарды дарылоодо маанилүү. Изилдөөнүн максаты кант диабети бар улгайган адамдарда, диабеттик таман синдрому бар жана жок учурларда микроциркуляциянын жана кычкылдануучу метаболизмдин көрсөткүчтөрүн салыштырма талдоо болду. Изилдөөнүн объектисин 60–75 жаштагы эки топко бөлүнгөн улгайган бейтаптар түздү, ар бир топто 20 адам (n = 40, эркектер – 26 (65 %), аялдар – 14 (35 %), p ˂ 0,001). Алынган маалыматтарды талдоо көрсөткөндөй, 2-типтеги кант диабети бар бейтаптардын 35 %ында микроциркуляция көрсөткүчтөрү норма чегинде болгон, ал эми диабеттик таман синдрому менен татаалдашкан бейтаптарда мындай көрсөткүчтөр байкалган эмес (35 % каршы 0, p ˂ 0,001). Диабеттик таман синдрому менен татаалдашкан 2-типтеги кант диабети бар бейтаптарда кычкылдануучу метаболизм көрсөткүчтөрүнүн төмөндөшү жөнөкөй диабети бар бейтаптарга салыштырмалуу 3 эсе жогору болгон (p ˂ 0,05). Бул өз кезегинде диабеттик таман синдрому бар бейтаптарда никотинамидадениндинуклеотид коферментинин амплитудасынын 3 эсе компенсатордук жогорулашына алып келген (p < 0,05). Лазердик допплердик флоуметрия боюнча микроциркуляция көрсөткүчтөрүнүн нормалдуу болушу кант диабети бар бейтаптарда диабеттик таман синдрому өнүгүү коркунучун жокко чыгарбайт. Диабеттик таман синдрому бар бейтаптарда кычкылдануучу метаболизм көрсөткүчтөрүнүн төмөндөшү өнөкөт гипергликемия, микрососуддук бузулуулар жана сезгенүү менен шартталган кычкылдануу стрессинин натыйжасы болуп, бул ткандардын трофикасынын бузулушуна алып келет. Микроциркуляциянын жана тамандын трофикасынын абалын эрте аныктоо, ошондой эле булчуң, нерв жана эндотелий функцияларына багытталган кийлигишүүлөр микроциркуляцияны жакшыртуунун жана диабеттик жаралардын алдын алуунун натыйжалуу жолу болушу мүмкүн
Ключові слова:
микроциркуляция; лазердик допплердик флоуметрия; лазердик флуоресценттик спектроскопия; кычкылдануучу метаболизм; 2-типтеги кант диабети; диабеттик таман синдромуПосилання
[1] Sun H, Saeedi P, Karuranga S, et al. IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Res Clin Pract. 2022 Jan;183:109119. DOI: 10.1016/j. diabres.2021.109119. Epub 2021 Dec 6. Erratum in: Diabetes Res Clin Pract. 2023 Oct; 204:110945. DOI: 10.1016/j.diabres.2023.110945
[2] Sidorov VV, Rybakov YL, Gukasov VM et al. A System of Local Analyzers for Noninvasive Diagnostics of the General State of the Tissue Microcirculation System of Human Skin. Biomed Eng. 2022;55:379–82. DOI: 10.1007/s10527-022-10140-3
[3] Jin K. A microcirculatory theory of aging. Aging Dis. 2019;10(3):676–83. DOI: 10.14336/AD.2019.0315
[4] Grover M, Makkar R, Sehgal A, et al. Etiological aspects for the occurrence of diabetic neuropathy and the suggested measures. Neurophysiology. 2020;52(2):159–68. DOI: 10.1007/s11062-020-09865-2
[5] Jan YK, Liao F, Cheing GLY, Pu F, Ren W, Choi HMC. Differences in skin blood flow oscillations between the plantar and dorsal foot in people with diabetes mellitus and peripheral neuropathy. MicrovascRes. 2019;122:4551. DOI: 10.1016/j.mvr.2018.11.002
[6] Zharkikh E., Loktionova Y., Dunaev A. Microcirculatory dysfunction in patients with diabetes mellitus detected by a distributed system of wearable laser doppler flowmetry analysers. J. Biophotonics. 2024;17:e202400297. DOI: 10.1002/jbio.202400297
[7] Mizeva I, Zharkikh E, Dremin V, et al. Spectral analysis of the blood flow in the foot microvascular bed during thermal testing in patients with diabetes mellitus. MicrovascularResearch. 2018;120:13–20. DOI: 10.1016/j.mvr.2018.05.005
[8] Hu XX, Xing XM, Zhang ZM, et al. Wearable laser doppler flowmetry for non-invasive assessment of diabetic foot microcirculation: methodological considerations and clinical implications. J Biomed Opt. 2024;29(6):065001. DOI: 10.1117/1.JBO.29.6.065001
[9] Schaper NC, van Netten JJ, Apelqvist J, Bus SA, Hinchliffe RJ, Lipsky BA; IWGDF Editorial Board. Practical Guidelines on the prevention and management of diabetic foot disease (IWGDF 2019 update). Diabetes Metab Res Rev. 2020;36(Suppl 1):e3266. DOI: 10.1002/dmrr.3266
[10] Zherebtsov EA, Zharkikh EV, Loktionova YI, et al. Wireless Dynamic Light Scattering Sensors Detect Microvascular Changes Associated With Ageing and Diabetes. IEEE Trans Biomed Eng. 2023;70(11):3073–81. DOI: 10.1109/TBME.2023.3275654
[11] Skripal AV, Verkhov DG, Al-Badri F, et al. Assessment of blood microcirculation and oxidative metabolism of biological tissue in the limb at changing its position by methods of laser Doppler flowmetry and fluorescence spectroscopy. Regional blood circulation and microcirculation. 2024;23(4):56–66. DOI: 10.24884/1682-6655-2024-23-4-56-66
[12] Bus SA, Lavery LA, Monteiro-Soares M, et al. Guidelines on the prevention of foot ulcers in persons with diabetes (IWGDF 2019 update). Diabetes Metab Res Rev. 2020;36(Suppl 1):e3269. DOI: 10.1002/dmrr.3269
[13] Dzhainakbaev N.T., Orakbay L.Zh., Adilkhanova A.N., et al. Guide to practical classes in biostatistics. Almaty: Kazakh-Russian Medical University; 2020. 94.
