КЫРГЫЗСТАНДА ЖАНА БАШКА ӨЛКӨЛӨРДӨ АТОПИЯЛЫК ДЕРМАТИТТИН САЛЫШТЫРМАЛУУ ЭПИДЕМИОЛОГИЯСЫ (АДАБИЯТТАРГА СЕРЕП)
DOI:
https://doi.org/10.54890/1694-8882-2025-3-53Аннотация
Атопиялык дерматит – кычышуу, кургакчылык, кабыктоо жана кайталануу менен мүнөздөлүүчү өнөкөт сезгенүү тери оорусу. Бул эң кеңири таралган аллергиялык дерматоздордун бири жана бейтаптардын, өзгөчө балдардын жана өспүрүмдөрдүн жашоо сапатына олуттуу таасирин тийгизет. Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун маалыматы боюнча, балдардын арасында атопиялык дерматиттин таралышы 10дон 20%ке чейин, ал эми чоңдордо 1ден 3%ке чейин. Кыргыз Республикасында өзгөчө ири шаарларда жана өнөр жайы өнүккөн региондордо ооруга чалдыгуу күч алууда. Климаттын сезондук өзгөрүшүнө жана аллергендик жүктөмдүн жогорулашына байланыштуу эң көп келүү жазында жана күзүндө катталат. Кыргызстанда атопиялык дерматит оорусунун көбөйүшү экологиянын өзгөрүшүнө, урбанизацияга жана жашоо образынын өзгөрүшүнө байланыштуу. Балдардын терисине туура кам көрүү боюнча ата-энелердин жана мугалимдердин маалыматынын жетишсиздиги тез-тез тутануусуна жана татаалдашына алып келет. Атопиялык дерматиттин көбөйүшү тукум куучулук жана экологиялык факторлордун айкалышынын натыйжасы. Негизги себептери – урбанизация, булгануу, биоартүрдүүлүктүн жоголушу жана жашоо образынын өзгөрүшү. Балдардын терисине туура кам көрүү боюнча ата-энелердин жана мугалимдердин маалыматынын жетишсиздиги тез-тез тутануусуна жана татаалдашына алыпкелет. Бул тенденцияны басаңдатуу үчүн экологиялык чараларды көрүү, тарбиялоо жана бала кезинен алдын алуу зарыл. Ошон-дуктан темендегулер зарыл: поликлиникалык жана мектептик децгээлде профилактикалык программаларды активдуу ишке ашыруу, медицина кызматкерлеринин квалификациясын жогорулатуу, элге билим беруу. Атопиялык дерматит диагностикага, дарылоого жана алдын алууга комплекстүү мамилени талап кылган глобалдуу медициналык жана социалдык көйгөй. Кыргызстанда атопиялык дерматиттин таралышы жана өзгөчөлүктөрү жетиштүү изилдене элек; бирок, башка жерлердегидей эле, бул жашоонун сапатын төмөндөтүүчү олуттуу оору. Бул тенденцияны басаңдатуу үчүн экологиялык чараларды көрүү, тарбиялоо жана бала кезинен алдын алуу зарыл.
Ключові слова:
дерматит, таралышы, инцидент, карап чыгуу, алдын алууПосилання
1. Tian J, Zhang D, Yang Y, Huang Y, Wang L, Yao X, et al. Global epidemiology of atopic dermatitis: a comprehensive systematic analysis and modelling study. Br J Dermatol. 2023;190(1):55-61. https://doi.org/10.1093/bjd/ljad339
2. Migliavaca CB, Lazzarini R, Stein C, Escher GN, de Gaspari CN, Dos Santos HWG, et al. Prevalence of Atopic Dermatitis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Dermatitis. Published online August 12, 2024. https://doi.org/10.1089/derm. 2024.0165
3. GBD 2019 Diseases and Injuries Collaborators. Global burden of 369 diseases and injuries in 204 countries and territories, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. Lancet. 2020;396(10258):120422. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30925-9
4. Yakupu A, Aimaier R, Yuan B, Chen B, Cheng J, Zhao Y, et al. The burden of skin and subcutaneous diseases: findings from the Global Burden of Disease Study 2019. Front Public Health. 2023;11:1145513. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023. 1145513
5. von Stülpnagel CC, Augustin M, Dupmann L, da Silva N, Sommer R. Mapping risk factors for cumulative life course impairment in patients with chronic skin diseases – a systematic review. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2021;35(11):2166–84. https://doi.org/10.1111/jdv.17348
6. Сулайманова Н.Д., Тухватшин Р.Р., Койбагарова А.А., Усубалиев М.Б., Шакирова А.Т. Сравнительная оценка заболеваемости атопическим дерматитом среди больных г. Бишкек и Нарынской области. Тенденции развития науки и образования. 2023;(100-4):47–51. https://doi.org/10.18411/trnio-08-2023-168
7. AAAAI/ACAAI JTF Atopic Dermatitis Guideline Panel; Chu DK, et al. Atopic dermatitis (eczema) guidelines: 2023 AAAAI /ACAAI Joint Task Force GRADE- and IOM-based recommendations. Ann Allergy Asthma Immunol. 2024;132(3):274-312. https://doi.org/10.1016/j.anai.2023.11.009
8. Chu DK, Chu AWL, Rayner DG, Guyatt GH, Yepes-Nuñez JJ, Gomez-Escobar L, et al. Topical treatments for atopic dermatitis (eczema): systematic review and network meta-analysis of randomized trials. J Allergy Clin Immunol. 2023;152 (6):1493-1519. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2023.08.030
9. Werfel T, Heratizadeh A, Aberer W, et al. S3 Guideline Atopic dermatitis: Part 1 - General aspects, topical and non-drug therapies, special patient groups. J Dtsch Dermatol Ges. 2024;22(1):137-153. https://doi.org/10.1111/ddg.15230
10. Davis DMR, Drucker AM, Alikhan A, et al. Guidelines of care for the management of atopic dermatitis in adults with phototherapy and systemic therapies. J Am Acad Dermatol. 2024;90(2):e43-e56. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2023.08.102
11. Davis DMR, Frazer-Green L, Alikhan A, et al. Focused update: Guidelines of care for the management of atopic dermatitis in adults. J Am Acad Dermatol. 2025;93(3):745.e1-745.e7. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2025.05.1386
12. Werfel T, Heratizadeh A, Aberer W, et al. S3 Guideline Atopic dermatitis: Part 1 - General aspects, topical and nondrug therapies, special patient groups. J Dtsch Dermatol Ges. 2024;22(1):137-153. https://doi.org/10.1111/ddg.15230
13. Beck LA, Bissonnette R, Deleuran M, et al. Dupilumab in Adults with Moderate to Severe Atopic Dermatitis: A 5-Year Open-Label Extension Study. JAMA Dermatol. 2024;160(8):805-812. https://doi.org/10.1001/jamadermatol.2024.1536
14. Paller AS, Pinter A, Wine Lee L, et al. Correctionto: Efficacy and Safety of Dupilumab Treatmentwith Concomitant Topical Corticosteroids inChildren Aged 6 Months to 5 Years with SevereAtopic Dermatitis. Adv Ther. 2024;41(6):2536- 2539. https://doi.org/10.1007/s12325-024-02866-1
15. Узаков О.Ж. Атопический дерматит: новыеаспекты этиопатогенеза, клиники,диагностики, терапии и профилактики. Ош;2012. 52 с.
16. Li Z, Gu J, Tang T, Huang X, Wu Y, Li Y, et al.The Global Burden of Atopic Dermatitis inElderly Populations: Trends, Disparities, andFuture Projections. Healthcare (Basel).2025;13(7):788. https://doi.org/10.3390/healthcare13070788
17. Zablotsky B, Black LI, Akinbami LJ. Diagnosed Allergic Conditions in Children Aged 0-17 Years:United States, 2021. NCHS Data Brief.2023;459:1-8.
18. Сулайманов Ш.А., Муратова Ж.К.Атопический дерматит у детей, жителей юга Кыргызстана. Вестник КазНМУ. 2019;2:281-284.
19. Муратова Ж.К. Изучение распространенностисимптомов атопического дерматита у детей школьного возраста в г. Жалал-Абад. Медицина Кыргыстана. 2015;4:47-50.
20. Сулайманов Ш.А., Муратова Ж.К. Новое в изучении эпидемиологии атопического дерматита у детей. Медицина Кыргыстана.2015;4:61-62.
21. Балаболкин, И.И. Актуальные проблемы аллергологии детского возраста насовременном этапе. Педиатрия. 2012;91(3):15-17.
22. Хоха Р.Н Динамика распространенности симптомов атопического дерматита у детей (по результатам III фазы, ISAAC) в отдельном административно-территориальном регионе Республики Беларусь (Гродненская область). Журнал Гродненского государственного медицинского университета. 2016;1:45-50.
23. Астафьева Н.Г., Еремина М.Г., Еремин А.В.Индивидуальное бремя атопического дерматита. Саратовский научно-медицинский журнал. 2013;9(3):543-548.
24. Шаманов И.Г., Бешимова А.Б.Распространенность симптомов атопического дерматита и их взаимосвязь с респираторной аллергией у детей младшего школьного возраста. Казанский медицинский журнал. 2013;94(1):55–59.
##submission.downloads##
Жарыяланганы
Як цитувати
Номер
Розділ
